Imām Abī Faraj ʿAbd ar-Raḥmān Ḥassan b. ʿAlī b. Muḥammed (Ibn al-Jawzī) zei:
Ik heb een verbazingwekkende beproeving gezien: de gelovige doet een smeekbede, maar krijgt geen antwoord. Hij herhaalt zijn smeekbede, de tijd verstrijkt, maar hij ziet geen enkel teken van een antwoord.
Dan dient hij te beseffen dat dit op zichzelf een beproeving is die geduld vereist. De twijfels en innerlijke onrust die de ziel ervaart vanwege het uitblijven van een antwoord, zijn een ziekte die behandeling behoeft.
Ook ik heb iets dergelijks meegemaakt: een beproeving trof mij, waarop ik Allah aanriep en mijn smeekbede intens maakte, maar ik zag geen teken van verhoor. Toen begon de duivel zijn ronde in de arena van zijn listen.
Soms fluisterde hij mij in: “Allah is royaal in Zijn gaven en vrij van gierigheid, wat is dan de reden dat het antwoord uitblijft?”
Daarop zei ik tegen hem: “Weg met jou, o vervloekte! Ik heb geen behoefte aan een aanklager, en ik aanvaard jou niet als vertegenwoordiger.”
Daarna keerde ik terug tot mijzelf en zei: “Wees op je hoede en blijf niet hangen in zijn influisteringen, want al zou er in het uitstellen van de verhoring niets anders zijn dan dat de Voorbeschikker jou wil beproeven in je strijd tegen deze vijand, dan zou dat op zichzelf al voldoende zijn als wijsheid.”
Toen zei zij (mijn ziel): “Vraag mij dan waarom de verhoring uitblijft in een beproeving als deze.”
Ik antwoordde: “Het is bewezen met helder bewijs dat Allah de Eigenaar is, en een eigenaar heeft het volste recht te beschikken over geven en onthouden. Er is dus geen enkele grond om bezwaar tegen Zijn beschikking te maken.”
Ten tweede: het staat met onweerlegbaar bewijs vast dat Allah de Alwijze is. Soms zie jij iets als een voordeel, terwijl de (goddelijke) wijsheid dat niet vereist. Dit is vergelijkbaar met hoe de wijsheid van wat een arts doet vaak onbekend is (voor de patiënt): hij kan handelingen verrichten die schadelijk lijken, terwijl deze juist bedoeld zijn om voordeel te brengen. Misschien is dit daar een voorbeeld van.
Ten derde: het kan zijn dat uitstel in jouw voordeel is, terwijl overhaasting juist schadelijk voor je zou zijn. De Profeet ﷺ zei:
“Een dienaar blijft in een goede toestand, zolang hij niet haastig (en ongeduldig) wordt en zegt: ‘Ik heb gebeden, maar mijn smeekbede is niet verhoord.’”[1]
Ten vierde: het uitblijven van de verhoring kan ook te maken hebben met een tekortkoming in jezelf. Misschien bevat je voedsel iets verdachts (iets ḥarāms of twijfelachtigs), of is je hart tijdens het smeekgebed afwezig, of wordt het antwoord op je behoefte onthouden als extra bestraffing voor een zonde waarvoor je nog geen oprecht berouw hebt getoond. Onderzoek daarom deze zaken, misschien ontdek je wat de oorzaak is.
Zoals overgeleverd wordt van Abū Yazīd (al-Bistāmī): op een dag nam een niet-Arabier zijn huis over. Toen Abū Yazīd thuiskwam en hem zag, bleef hij bij de deur staan en stuurde een van zijn metgezellen naar binnen. Die metgezel haalde een stuk verse klei weg waarmee kort daarvoor iets was dichtgemaakt. De man stond daarop op en vertrok. Toen men Abū Yazīd vroeg naar de reden, antwoordde hij: “Die klei was afkomstig van een bron waar twijfel over bestond. Toen die twijfel verdween, vertrok ook degene die ermee verbonden was.”
Ook is overgeleverd op gezag van Ibrāhīm al-Khawwās dat hij eens op weg ging om een verwerpelijke daad te veroordelen (het kwaad te bestrijden). Onderweg begon een hond naar hem te blaffen en weerhield hem ervan verder te gaan. Daarop keerde hij terug, ging de moskee binnen en verrichtte het gebed. Daarna ging hij opnieuw op pad. De hond kwispelde met zijn staart en liet hem passeren. Hij ging verder, veroordeelde het kwaad en het werd verwijderd. Toen men hem vroeg naar wat er was gebeurd, zei hij: “Ik had een zonde begaan, en daarom stond de hond me in de weg. Maar toen ik terugkeerde naar de moskee, heb ik berouw getoond over die zonde, en zo geschiedde wat jullie zagen.”
Ten vijfde: het is belangrijk om te onderzoeken wat precies je intentie is met wat je vraagt. Want het kan zijn dat de vervulling ervan leidt tot méér zonde, of dat het je vertraagt in het bereiken van een hogere graad van goedheid. In dat geval is het beter dat de vervulling (van je smeekbede) wordt tegengehouden.
Er is overgeleverd van een van de vrome voorgangers dat hij Allah vroeg om deel te nemen aan de gewapende strijd (jihād), waarop een stem hem toeriep: “Als jij zou strijden, zou je gevangen worden genomen. En als je gevangen werd, zou je christen worden.”
Ten zesde: het is goed mogelijk dat het gemis van wat je verloren hebt juist de reden is waarom je bent gaan aankloppen aan de deur van Allah en je toevlucht tot Hem hebt gezocht. En dat als je het wél had gekregen, het je juist zou hebben afgeleid van Degene tot wie je je wendde. Dat blijkt ook uit het feit dat je – zonder deze beproeving – misschien nooit bij de drempel van overgave was verschenen. Allah weet van Zijn dienaren hoe zij zich in tijden van voorspoed kunnen verliezen in genot, en daarom laat Hij hen – midden in die gunsten – licht getroffen worden door bepaalde beproevingen, die hen naar Zijn deur drijven om hun toevlucht tot Hem te zoeken.
Dit is een vorm van genade (gunst) die verscholen ligt in beproeving. De ware beproeving is die welke je van Hem afhoudt. Maar wat jou juist in Zijn nabijheid brengt, daarin ligt jouw ware schoonheid.
Er is overgeleverd van Yahyā al-Bakkā ͗ dat hij zijn Heer in een droom zag. Hij zei: “O Heer! Hoe vaak roep ik U aan, maar U antwoordt mij niet?”
Toen zei Allah tegen hem: “O Yahyā, Ik houd ervan om jouw stem te horen.”
En als je over deze zaken nadenkt, zul je je bezighouden met iets dat waardevoller voor je is dan het verkrijgen van wat je is ontgaan, zoals het herstellen van tekortkomingen, het verontschuldigen voor misstappen, het volharden aan de drempel (van smeekbede), of het je overgeven aan de Heer der Heren.
Bron: Ṣayd al-Khāṭir blz. 105-107, Uitgeverij Dār ibn Kathīr, Damascus te Syrië. 2de druk 2020.
Vertaling: Yūsuf Abū Ṣafiyya
Publicatie: ahloelhadieth.nl
[1] Al-Bukhārī nr. 6340, Muslim nr. 2735 & Aḥmad nr. 13008
Screenshots Arabische Bron:
